Göbekli Tepe nie z tej ziemi?
Göbekli Tepe to neolityczne stanowisko archeologiczne w południowo-wschodniej Anatolii w Turcji. Było zasiedlone od około 9500 do 8000 r. p.n.e. i słynie z dużych, okrągłych konstrukcji z masywnymi kamiennymi filarami, z których większość zdobią płaskorzeźby przedstawiające nie tylko dzikie zwierzęta, ale i ludzi. Filary te, które – jak wykazano – służyły za podpory dachów, są uważane za jedne z najstarszych znanych megalitów na świecie.
Pierwszym badaczem Göbekli Tepe był Niemiec Klaus Schmidt, który prowadził prace do swojej przedwczesnej śmierci w roku 2014. Jego następcy odkryli, że stanowisko jest znacznie większe niż wskazywały wstępne szacunki i obecnie pozostaje w dużej mierze nieodkopane; jedynie duże, okrągłe konstrukcje z filarami zostały w pełni odsłonięte.
Opinia Schmidta, że odkrył pierwszą na świecie świątynię, wydaje się coraz mniej prawdopodobna, a położenie stanowiska w pobliżu innych bardzo wczesnych stanowisk (na przykład Çatalhöyük i Harran) wskazuje, że nie jest ono wyjątkowe, a raczej było częścią większego procesu historycznego. Architektura tego miejsca jest rzeczywiście oryginalna, ale nie bardziej niż na przykład charakterystyczne domy-ule w Harran, oddalonym zaledwie o około 60 km. Podobnie jak wiele odkryć archeologicznych, Göbekli Tepe jest mniej nowatorskie, niż się wydawało na pierwszy rzut oka.
